ലിയോ ടോൾസ്റ്റോയിയുടെ ഇതിഹാസ കൃതിയായ ‘യുദ്ധവും സമാധാനവും’ (War and Peace) ലോകസാഹിത്യ ചരിത്രത്തിൽ മനുഷ്യജീവിതത്തിൻ്റെയും ചരിത്രഗതിയുടെയും ഏറ്റവും സമഗ്രമായ ആവിഷ്കാരങ്ങളിലൊന്നാണ്. പ്രശസ്ത റഷ്യൻ എഴുത്തുകാരനായ ഐസക് ബാബേൽ അഭിപ്രായപ്പെട്ടതുപോലെ, “ഈ പ്രപഞ്ചത്തിന് എഴുതാൻ കഴിയുമായിരുന്നെങ്കിൽ, അത് ടോൾസ്റ്റോയിയെപ്പോലെയാവും എഴുതുക”. ടോൾസ്റ്റോയി സൃഷ്ടിച്ച ആ വിപുലമായ പ്രപഞ്ചം കേവലം ഒരു ചരിത്ര നോവലല്ല; മറിച്ച് അത് മനുഷ്യൻ്റെ ആന്തരിക സംഘർഷങ്ങളുടെയും ആത്മീയ പരിവർത്തനങ്ങളുടെയും മനുഷ്യ മഹാസങ്കീർത്തനമാണ്.
ഈ അനശ്വരമായ ഇതിഹാസത്തെ മലയാള കവിതയുടെ തനിമയിലേക്കും ദാർശനിക സൗന്ദര്യത്തിലേക്കും ആവാഹിച്ചെടുക്കുക എന്ന അതീവ ഗൗരവപൂര്‍ണ്ണവും സർഗ്ഗാത്മകവുമായ ദൗത്യമാണ് കോഴിക്കോട് മടപ്പള്ളി ഗവൺമെൻ്റ് കോളേജിലെ ഭൗതികശാസ്ത്ര അധ്യാപകനും കവിയുമായ ജി. ഹരികൃഷ്ണൻ നിർവ്വഹിച്ചിരിക്കുന്നത്. കോഴിക്കോട്ടെ ഇൻസൈറ്റ് പബ്ലിക്ക പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ‘യുദ്ധവും സമാധാനവും ഒരു ചിന്താകാവ്യം’ എന്ന കൃതി, നോവലിൻ്റെ ലളിതമായ കാവ്യാവിഷ്കാരമല്ല; മറിച്ച് അതിലെ നിർണ്ണായക ദാർശനിക മുഹൂർത്തങ്ങളെയും കഥാപാത്രങ്ങളുടെ ആത്മാന്വേഷണങ്ങളെയും വേർതിരിച്ചെടുത്തുള്ള ഒരു ഭാവഗീത പരീക്ഷണമാണ്.
കവി തൻ്റെ ഭൗതികശാസ്ത്ര പശ്ചാത്തലത്തെ പ്രകൃതിയുടെയും കാലത്തിൻ്റെയും ചലനാത്മകതയുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് കവിതയിലേക്ക് കടക്കുന്നു. റിച്ചാർഡ് പെവീർ, ലാറിസ വോലോഖോൺസ്കി എന്നിവരുടെ വിവർത്തനത്തെ ആധാരമാക്കി നാല് വർഷത്തെ തീവ്രപരിശ്രമത്തിലൂടെയാണ് കവി എൺപത്തിയൊന്ന് കവിതകളടങ്ങുന്ന ഈ കൃതി പൂർത്തിയാക്കിയത്. നോവലിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഏഴ് കഥാപാത്രങ്ങളുടെ — ആന്ദ്രെ, പിയർ, മരിയ, നിക്കോളായ്, നടാഷ, പെറ്റ്യ, നിക്കോളെങ്ക — വീക്ഷണകോണുകളിലൂടെയാണ് ഈ കാവ്യശൃംഖല വികസിക്കുന്നത്.
റേച്ചൽ ബെസ്പലോഫ് നിരീക്ഷിച്ചതുപോലെ, “ടോൾസ്റ്റോയിയുടെ ലോകം, ഹോമറിന്റേതുപോലെ, ഓരോ നിമിഷവും നമ്മുടേതു തന്നെയാണ്; നാമതിലേയ്ക്കു പ്രവേശിക്കുകയല്ല, നാമവിടെത്തന്നെയാണ്”. ഈ ലോകോത്തര ഭാവതലത്തെ മലയാള കാവ്യസംസ്കാരവുമായി വിളക്കിച്ചേർക്കുന്നതിൽ ഹരികൃഷ്ണൻ പുലർത്തിയ വൈഭവം ഇവിടെ വിശകലനം ചെയ്യുന്നു.
കാവ്യഘടനയും പ്രമേയപരമായ വിഭജനവും
കഥാപാത്രങ്ങളുടെ സങ്കീർണ്ണമായ ജീവിതയാത്രകളേയും നോവലിൻ്റെ അന്തർധാരകളേയും അടിസ്ഥാനമാക്കി കൃതിയെ ഏഴ് പ്രധാന ഭാഗങ്ങളായി വിഭജിച്ചിരിക്കുന്നു. ഓരോ ഭാഗവും കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നത് ഒരു പ്രത്യേക കഥാപാത്രത്തിന്റെ ദാർശനികവും ആന്തരികവുമായ സംഘർഷങ്ങളിലാണ്.
ഭാഗം ഒന്ന്: ആന്ദ്രെ
ബുദ്ധിപരമായ അഹംഭാവവും ലൗകിക ജീവിതത്തോടുള്ള അസംതൃപ്തിയും നിറഞ്ഞ അവസ്ഥയിൽ നിന്ന് ശൂന്യതയിലേക്കും, തുടർന്ന് മരണത്തിൻ്റെയും പ്രണയത്തിൻ്റെയും വഴിയിലൂടെയുള്ള ആത്മീയ പുനർജനിയിലേക്കും നീങ്ങുന്ന ആന്ദ്രെയുടെ ആത്മാന്വേഷണമാണ് ഇതിൻ്റെ കാതൽ. ഓസ്റ്റർലിറ്റ്സിലെ അനന്തമായ ആകാശവും പച്ചതളിർക്കുന്ന പഴയ ഓക്കുമരവുമാണ് ഈ ഭാഗത്തിലെ പ്രധാന പ്രതീകങ്ങൾ.
ഭാഗം രണ്ട്: പിയർ
പ്രപഞ്ചസത്യത്തെയും നന്മയെയും തേടിയുള്ള തുടർച്ചയായ അലച്ചിലുകളാണ് പിയറിൻ്റെ ലോകം. യുദ്ധത്തിൻ്റെ ഭീകരത, ആൾക്കൂട്ടത്തിൻ്റെ ഹിംസ, തടവറജീവിതം എന്നിവയിലൂടെ അയാള്‍ നേടുന്ന ആത്മീയ വികാസം ഇവിടെ ആവിഷ്കരിക്കപ്പെടുന്നു. മോസ്കോയുടെ ആകാശത്ത് തെളിയുന്ന വലിയ വാൽനക്ഷത്രവും പ്ലാറ്റൺ കരാട്ടെവ് എന്ന ലളിതഹൃദയനായ കർഷകനുമാണ് പിയറിൻ്റെ ബോധോദയത്തെ അടയാളപ്പെടുത്തുന്നത്.
ഭാഗം മൂന്ന്: മരിയ
കഠിനമായ പിതൃവാത്സല്യത്തിനും അവഹേളനങ്ങൾക്കും ഇടയിൽ സ്വന്തം ആത്മാവിനെ ദൈവത്തിലും ആത്മസമർപ്പണത്തിലും ഉറപ്പിച്ചു നിർത്തുന്ന മരിയയുടെ കഥാപാത്രം സ്നേഹത്തിൻ്റെ നിശ്ശബ്ദ സാന്നിധ്യമാണ്. പിതാവിൻ്റെ വലിയ ഗണിതമേശയും തിരുരൂപങ്ങളുമാണ് ഇതിലെ പ്രധാന ബിംബങ്ങൾ.
ഭാഗം നാല്: നിക്കോളായ്
കടമകളും വികാരങ്ങളും തമ്മിലുള്ള പൊരുത്തക്കേടുകളിൽ ഉഴലുകയും ഒടുവിൽ പ്രായോഗിക ജീവിത യാഥാർത്ഥ്യങ്ങളിലേക്ക് മടങ്ങിയെത്തുകയും ചെയ്യുന്ന സൈനികൻ്റെ ആത്മസംഘർഷമാണ് നിക്കോളായിലൂടെ വെളിപ്പെടുന്നത്. എൻസ് നദിയിലെ തണുത്ത പാലവും ചീട്ടുകളിയിലെ കനത്ത പരാജയവും ഇതിൽ കേന്ദ്രസ്ഥാനം വഹിക്കുന്നു.
ഭാഗം അഞ്ച്: നടാഷ
വശ്യമായ ജീവശക്തിയും ആനന്ദപ്രഹർഷങ്ങളും നിറഞ്ഞ പെൺകുട്ടിയിൽ നിന്ന്, പ്രണയ വഞ്ചനയുടെയും പശ്ചാത്താപത്തിൻ്റെയും തടവറ കടന്ന്, ആഴമേറിയ മാതൃത്വത്തിലേക്ക് പരിവർത്തനം ചെയ്യപ്പെടുന്ന നടാഷയുടെ വൈകാരിക വികാസമാണിത്. ആദ്യത്തെ നൃത്തച്ചുവടുകളും ഒട്രാഡ്നോയിലെ നിലാവുള്ള രാത്രിയുമാണ് നടാഷയുടെ പ്രതീകങ്ങൾ.
ഭാഗം ആറ്: പെറ്റ്യ
യുദ്ധത്തിൻ്റെ വീരകഥകളിൽ ആകൃഷ്ടനാകുന്ന കൗമാര കൗതുകങ്ങളും, ഒടുവിൽ യുദ്ധത്തിൻ്റെ നിഷ്ഠൂരതയിൽ അപമൃത്യു വരിക്കുന്നതിൻ്റെ സംഗീതാത്മകവും ദാരുണവുമായ സ്വപ്നവുമാണ് പെറ്റ്യയുടെ ജീവിതം. വാൾ മൂർച്ചകൂട്ടുന്ന രൂക്ഷശബ്ദവും മരത്തലപ്പുകളിലെ മഞ്ഞുതുള്ളികളുമാണ് ഇതിൻ്റെ ദൃശ്യഭാഷ.
ഭാഗം ഏഴ്: നിക്കോളെങ്ക
ആന്ദ്രെയുടെ മകനായ നിക്കോളെങ്കയിലൂടെ ചരിത്രത്തിൻ്റെ തുടർച്ചയും ഭാവിയെക്കുറിച്ചുള്ള വിപ്ലവാത്മകമായ സ്വപ്നങ്ങളുമാണ് വികസിക്കുന്നത്. ഡിസംബറിലെ ശൈത്യകാല സ്വപ്നവും അച്ഛൻ്റെ തിളങ്ങുന്ന ഓർമ്മക്കണ്ണുകളുമാണ് ഈ അവസാന ഭാഗത്തെ നയിക്കുന്നത്.
“മുള്ളൻപന്നിയും കുറുക്കനും”
തത്ത്വചിന്തകനായ ഐസയാ ബെർലിൻ്റെ ‘ദി ഹെഡ്ജ്ഹോഗ് ആൻഡ് ദി ഫോക്സ്’ (The Hedgehog and the Fox) എന്ന വിഖ്യാത പ്രബന്ധം ടോൾസ്റ്റോയിയുടെ സർഗ്ഗവൈഭവത്തെ വിശദീകരിക്കുന്ന ഒന്നാണ്. പ്രകൃതിയുടെ അനന്തമായ വൈവിധ്യങ്ങളെയും സൂക്ഷ്മ ഭാവങ്ങളെയും നേരിട്ടറിയുന്ന ‘കുറുക്കന്മാരും’ (Foxes), സർവ്വ ചരാചരങ്ങളെയും ഒരൊറ്റ സാർവ്വലൗകിക തത്വത്തിലേക്ക് കൂട്ടിയിണക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്ന ‘മുള്ളൻപന്നികളും’ (Hedgehogs) തമ്മിലുള്ള വൈരുദ്ധ്യമാണിത്. ബെർലിൻ്റെ നിരീക്ഷണമനുസരിച്ച്, ടോൾസ്റ്റോയി പ്രകൃത്യാ ഒരു കുറുക്കനായിരുന്നുവെങ്കിലും ആന്തരികമായി ഒരു മുള്ളൻപന്നിയാകാൻ അതിയായി കൊതിച്ചിരുന്നു.
ജി. ഹരികൃഷ്ണൻ്റെ കാവ്യത്തിൽ ഈ രണ്ടു ദർശനധാരകളും പരസ്പരം കലഹിക്കുകയും ഒടുവിൽ ഒന്നാവുകയും ചെയ്യുന്നുണ്ട്. ‘കടവ്’ എന്ന കവിതയിൽ പിയറും ആന്ദ്രെയും തമ്മിൽ നടത്തുന്ന സംഭാഷണം ഈ ദാർശനിക വൈരുദ്ധ്യത്തിൻ്റെ ഉത്തമ ഉദാഹരണമാണ്. അപരർക്കായി ജീവിക്കുന്നതിൽ സന്തോഷം കണ്ടെത്തുന്ന പിയറും തൻ്റെ സമാധാനത്തിനായി അന്യരെ പൂർണ്ണമായി ഒഴിവാക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ആന്ദ്രെയും തമ്മിലുള്ള ഈ സംഘർഷം, കുറുക്കൻ്റെ അലച്ചിലുകളും മുള്ളൻപന്നിയുടെ ഏകാഗ്രതയും തമ്മിലുള്ള കൂട്ടിമുട്ടലാണ്.
“പിയർ, നീ പറയുന്നു, നിനക്കായ് മാത്രം ജീവിച്ചപ്പോൾ നീ ഏതാണ്ട് നാശത്തിലെ ത്തിയെന്ന്, അപരർക്കായ് ജീവിച്ചു തുടങ്ങുമ്പോൾ ആനന്ദമറിയുന്നെന്ന്. വിപരീതമെന്റെ വാഴ്വ് –കീർത്തിക്കായ് ജീവിച്ചു ഞാൻ. അന്യരോടുള്ള സ്നേഹം, അവർക്കായ് വലുതെന്തോ ചെയ്യാൻ മോഹം, […] അന്യർക്കായ് ജീവിച്ച് തുലച്ചു ഞാനെന്റെ ജീവൻ.” (കടവ്)
പിന്നീട്, തടവറയിൽ വെച്ച് ലളിത ഹൃദയനായ കർഷകൻ പ്ലാറ്റൺ കരാട്ടെവിനെ കാണുമ്പോൾ പിയർ തിരിച്ചറിയുന്നത് പ്രകൃതിയുടെ സാകല്യ ദർശനമാണ്. കരാട്ടെവ് ഒരു മുള്ളൻപന്നിയെപ്പോലെ പ്രപഞ്ചത്തെ ഒരൊറ്റ സത്യമായി കാണുന്നു. കവി കരാട്ടെവിനെ വർണ്ണിക്കുന്നത് നോക്കുക:
“ഒഴുകുന്നോരോ വാക്കും ചെയ്തിയും
ഇടയില്ലാത്തുടർച്ചയായയാളിൽ
പൂക്കാതിരിക്കാനാവതില്ലാത്ത മരമായ്
പൂണ്ടുപിടിക്കും സ്നേഹഗന്ധിയാം പൂവായ്”. (പൂമരം)
ഈ വരികളിൽ അയ്യപ്പപ്പണിക്കരുടെ ‘പൂക്കാതിരിക്കാനെനിക്കാവതില്ലേ’ എന്ന കവിതയുടെ അന്തർധാരകൾ ചേർത്തുവെച്ചുകൊണ്ട്, പ്രകൃതിയുടെ ലയത്തിലേക്ക് വ്യക്തി സ്വന്തം അഹംഭാവത്തെ അലിയിച്ചു കളയുന്ന നിമിഷത്തെ കവി മനോഹരമായി ചിത്രീകരിക്കുന്നു.
‘പ്രോസായിക്സ്’ (Prosaics)
സാഹിത്യവിമർശകനായ ഗാരി സോൾ മോഴ്സൺ (Gary Saul Morson) ടോൾസ്റ്റോയിയുടെ ചരിത്രവീക്ഷണത്തെ വിശകലനം ചെയ്തുകൊണ്ട് മുന്നോട്ടുവെച്ച സങ്കൽപ്പമാണ് ‘പ്രോസായിക്സ്’. വലിയ യുദ്ധവിജയങ്ങളോ ഭരണാധികാരികളുടെ തിരുമാനങ്ങളോ അല്ല മനുഷ്യചരിത്രത്തെ മുന്നോട്ടു നയിക്കുന്നത്, മറിച്ച് സാധാരണ മനുഷ്യരുടെ ബോധപൂർവ്വമല്ലാത്ത ലളിതമായ ജീവിതകർമ്മങ്ങളാണ് എന്നതാണ് ഈ സിദ്ധാന്തത്തിൻ്റെ ഉള്ളടക്കം. ചരിത്രമെന്നത് വലിയ അധികാര രൂപങ്ങളുടെ നിർമ്മിതിയല്ല, ജനങ്ങളുടെ നിർമ്മിതിയാണ് എന്നതാണ് അതിൻ്റെ രാഷ്ട്രീയ സാധ്യത. അധികാരരൂപങ്ങളെ ചോദ്യംചെയ്യാനാവാതെ വ്യക്തിമനസ്സിലേക്ക് ചുരുങ്ങുക എന്നതാണ് അതിൻ്റെ അരാഷ്ട്രീയ അർത്ഥം.
ഹരികൃഷ്ണൻ്റെ കാവ്യത്തിൽ ഈ പ്രോസായിക്സ് സിദ്ധാന്തം അങ്ങേയറ്റം സ്വാഭാവികതയോടെ ധനാത്മകമായി നിൽക്കുന്നു. യുദ്ധഭൂമിയിലെ ഭീകരതയ്ക്കിടയിലും പട്ടാളക്കാർ ചെയ്യുന്ന നിസ്സാരമെന്നു തോന്നുന്ന കാര്യങ്ങൾ ഇതിന് അടിവരയിടുന്നു. ‘നിമിഷങ്ങൾ’ എന്ന കവിതയിൽ ബോറോഡിനോ യുദ്ധക്കളത്തിൽ പീരങ്കിയുണ്ടകൾ ചീറിപ്പായുമ്പോഴും ആന്ദ്രെ വയലിലെ ‘മാച്ചിപത്രി’ (Chamomile) പൂക്കൾ പറിച്ച് കൈയിൽ ഞെരടി മണക്കുന്നുണ്ട് :
“വയലിനും പുൽമേടിനുമിടയിൽ
മാച്ചിപത്രിയുടെ മഞ്ഞപ്പൂക്കൾ,
ഒരു കുടന്ന പറിച്ച്
കൈയിൽ ഞെരടി
മണക്കുമ്പോൾ
പഴയ രൂക്ഷസുഗന്ധം –” (നിമിഷങ്ങൾ)
ഈ സുഗന്ധം മരണഭയത്തെക്കാൾ വലിയ ജീവിത അഭിവാഞ്ഛയെയാണ് അടയാളപ്പെടുത്തുന്നത്. അതുപോലെതന്നെ, ‘പഴം പെറുക്കുന്ന കുട്ടികൾ’ എന്ന കവിതയിൽ യുദ്ധം തകർത്ത തറവാട്ടിലെ ശൂന്യതകൾക്കിടയിലും രണ്ട് പെൺകുട്ടികൾ പ്ലം പഴങ്ങൾ പെറുക്കിയെടുത്ത് ഓടുന്ന ദൃശ്യം ആന്ദ്രെയുടെ മനസ്സിൽ മായാതെ നിൽക്കുന്നു. ബാഹ്യമായ മാറ്റങ്ങളെക്കാളും ചരിത്രത്തിൻ്റെ വൻതിരച്ചിലുകളെക്കാളും മനുഷ്യത്വത്തെ ജീവനോടെ നിർത്തുന്നത് ഇത്തരം നിസ്സാരമായ ദൈനംദിന കാഴ്ചകളാണെന്ന് കവിത സമർത്ഥിക്കുന്നു.
കാവ്യസമാഹാരത്തിലെ ഏറ്റവും തീക്ഷ്ണമായ കവിതകളിലൊന്നാണ് പിയറിന്റെ വീക്ഷണത്തിൽ എഴുതപ്പെട്ട ‘ആൾക്കൂട്ടം’. മോസ്കോ നഗരത്തിൽ ഗവർണർ റോസ്റ്റോപ്ചിൻ്റെ ആഹ്വാനപ്രകാരം ജനക്കൂട്ടം ഒരു സാധാരണ റഷ്യൻ ചെറുപ്പക്കാരനെ ഫ്രഞ്ച് ചാരനായി മുദ്രകുത്തി ക്രൂരമായി കൊലപ്പെടുത്തുന്ന രംഗമാണിത്. ആ ചെറുപ്പക്കാരൻ്റെ വരവിനെ കവി വരച്ചിടുന്നത് നോക്കുക:
“രണ്ടു സൈനികർക്കിടയിൽ
പതുക്കെ കാൽവെച്ചു വരുന്നു പയ്യൻ –
നീണ്ടു മെലിഞ്ഞ കഴുത്ത്
പാതി വടിച്ച തലയിൽ കുറ്റിരോമങ്ങൾ,
ഒരിയ്ക്കൽ തിളങ്ങി,യിപ്പോൾ മുഷിഞ്ഞ
രോമത്തൊങ്ങൽവെച്ച കടുംനീലകോട്ട് […]
മെലിഞ്ഞ കാലുകളിൽ വലിയ ചങ്ങലകൾ.” (ആൾക്കൂട്ടം)
തനിക്കു നേരിടാൻ പോകുന്ന വിപത്തിനെക്കുറിച്ച് അറിവില്ലാതെ, ആ ജനക്കൂട്ടത്തെ നോക്കി സങ്കടത്തോടെയും സങ്കോചത്തോടെയും ആ പയ്യൻ ചിരിക്കുന്ന രംഗം വായനക്കാരുടെ മനസ്സിനെ പൊള്ളിക്കുന്നതാണ്. പ്രഭുവായ ഗവർണർ അവനെ ജനക്കൂട്ടത്തിന് എറിഞ്ഞുകൊടുക്കുന്നു. ആൾക്കൂട്ടത്തിൻ്റെ മൃഗീയമായ പരിവർത്തനം ഇവിടെ ദൃശ്യവൽക്കരിക്കപ്പെടുന്നു :
“അലറുന്നു പ്രഭു –
‘അടിക്കവനെ !
നശിക്കട്ടെ വഞ്ചകൻ !
അനുവദിയ്ക്കരുതീ കളങ്കം !’ […]
അവൻ വീണപ്പോ,ളാള്‍ക്കൂട്ടമവനെ പൊതിഞ്ഞപ്പോൾ
പിൻതിരിഞ്ഞു നടക്കുന്നു പ്രഭു
മുഖം വിളറി കീഴ്ത്താടി വിറച്ച് –” (ആൾക്കൂട്ടം)
ഇവിടെ ആൾക്കൂട്ടം എന്നത് വ്യക്തിബോധം നഷ്ടപ്പെട്ട ഒരു വന്യമൃഗത്തെപ്പോലെയാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. ചരിത്രത്തിലെ വലിയ അധികാര ലക്ഷ്യങ്ങൾക്കായുള്ള യുദ്ധങ്ങൾ മനുഷ്യരിലെ വ്യക്തിപരമായ കാരുണ്യത്തെയും മനസ്സാക്ഷിയെയും എങ്ങനെ തല്ലിക്കെടുത്തുന്നു എന്നതിന്റെ ശക്തമായ സാക്ഷ്യപത്രമാണ് ഈ കവിത.
ദാർശനിക പരിവർത്തനങ്ങളുടെ കാവ്യസന്ദർഭങ്ങൾ
- ഓസ്റ്റർലിറ്റ്സിലെ ആകാശം
പ്രിൻസ് ആന്ദ്രെ യുദ്ധഭൂമിയിൽ പരിക്കേറ്റു വീഴുമ്പോൾ ആകാശത്തേക്ക് നോക്കുന്ന ഭാഗം നോവലിലെ ഏറ്റവും ഉദാത്തമായ മുഹൂർത്തമാണ്. താൻ കൊതിച്ചിരുന്ന ലൗകികമായ കീർത്തിയും നെപ്പോളിയനോടുള്ള ആരാധനയുമെല്ലാം ആ ആകാശത്തിന്റെ വലിപ്പത്തിനു മുന്നിൽ എത്ര നിസ്സാരമാണെന്ന് അയാള്‍ തിരിച്ചറിയുന്നു.
“കണ്ണു നിറയെ ഉത്തുംഗമാകാശം
ഒഴുകുന്നതിമന്ദം മേഘങ്ങൾ
മൂകം ശാന്തം
അനന്തം […]
കണ്ടതില്ലെന്തിതുവരെ
ഞാനീ ഗംഭീര ഗഗനം ?
ഒന്നുമി,ല്ലൊന്നുമില്ല
ഒരു മൗനം മാത്രം
ഒരു നിർവൃതി മാത്രം”. (ഓസ്റ്റർലിറ്റ്സിലെ ആകാശം)
മലയാളത്തിൻ്റെ കവി ആർ. രാമചന്ദ്രൻ്റെ ‘ഒന്നുമില്ല’ എന്ന കവിതയിലെ വരികളുമായി ഇതിനെ ഇണക്കിച്ചേർത്തുകൊണ്ട് കവി നടത്തുന്ന സമന്വയം ഈ കാവ്യത്തിന് പുതിയ വീക്ഷണം നൽകുന്നു.
- പഴയ ഓക്കുമരത്തിൻ്റെ പുനർജനി
ആന്ദ്രെയുടെ ജീവിതവീക്ഷണത്തെ അടയാളപ്പെടുത്തുന്ന പ്രതീകമാണ് വഴിയോരത്തെ വൃദ്ധനായ ഓക്കുമരം. വസന്തകാലത്തും ഇലകൾ തളിർക്കാതെ കുപിതനായി നിൽക്കുന്ന ഓക്കുമരത്തെ നോക്കി അയാള്‍ തൻ്റെ ജീവിതവും അവസാനിച്ചുവെന്ന് സ്വയം വിലയിരുത്തുന്നു. എന്നാൽ പിന്നീട് നടാഷയുമായി ഉണ്ടായ പ്രണയം അയാളുടെ ഉള്ളിൽ പുതിയ ചിന്തകൾ ഉണർത്തുമ്പോൾ, അതേ ഓക്കുമരം പച്ചിലച്ചാർത്തണിഞ്ഞു നിൽക്കുന്നതായി അയാള്‍ കാണുന്നു.
“ഇല്ല ജടവിരലുകൾ, മുറിവുകൾ,
ഇല്ല പഴയതാപങ്ങ,ളവിശ്വാസം,
ഒരു നൂറുവയസ്സുള്ള
കടും തടിയിൽനിന്നുറപൊട്ടി
നുരയ്ക്കുന്നു പച്ചനീരിലകൾ
പൊടുന്നനെ പച്ചപൊട്ടുന്നെനിയ്ക്കുള്ളിലൊരാനന്ദം” (മരം, വീണ്ടും)
ഈ രംഗം പ്രകൃതിയും മനുഷ്യൻ്റെ ആന്തരികാവസ്ഥകളും തമ്മിലുള്ള ജൈവികമായ ഐക്യത്തെയാണ് കാണിക്കുന്നത്.
- മായാചിത്രവിളക്ക്
ആന്ദ്രെ തൻ്റെ യുദ്ധപൂർവ്വ ചിന്തകളിൽ നടാഷയെ ഓർക്കുന്ന രംഗം അങ്ങേയറ്റം വൈകാരികമാണ്. തൻ്റെ കഠിനമായ ബുദ്ധിജീവി ജീവിതത്തിനു മുന്നിലേക്ക് നടാഷ കടന്നുവന്നതും കാട്ടിൽ കൂൺ പെറുക്കാൻ പോയതിനെക്കുറിച്ച് അവൾ നിഷ്കളങ്കമായി സംസാരിച്ചതുമെല്ലാം അയാള്‍ ഓർക്കുന്നു.
“കഴിഞ്ഞ വേനലിൽ കാട്ടിൽ
ചെറുകൂണുകൾ പെറുക്കുവാൻ പോയത്,
പല വള്ളികൾ കെട്ടുപിണഞ്ഞ കാട്ടിൽ
പലപാട് വഴിതെറ്റിയലഞ്ഞത്, […]
അവളോരോ വരിയിലും നിർത്തി
വരികൾക്കിടയിലൊഴിഞ്ഞു പോയത്
ഇളവില്ലാതെ പെറുക്കിയെടുക്കുവാന്‍
കലഹം കൂട്ടിയ കാഴ്ച തെളിയുന്നു” (മായാചിത്രവിളക്ക്)
ഈ ലളിതമായ വരികൾ നടാഷ എന്ന കഥാപാത്രത്തിൻ്റെ നിഷ്കളങ്കതയെയും അത് ആന്ദ്രെയിൽ ഉണ്ടാക്കിയ വലിയ ആഘാതത്തെയും വ്യക്തമാക്കുന്നു.
- മരണത്തിൻ്റെ വാതിലും ആത്മീയ മോചനവും
ആന്ദ്രെയുടെ മരണരംഗത്തെ ചിത്രീകരിക്കുന്ന ‘വാതിൽ’ എന്ന കവിത ആത്മീയ നിഗൂഢതകൾ നിറഞ്ഞ ഒന്നാണ്. സ്വപ്നത്തിൽ അയാള്‍ അടഞ്ഞുകിടക്കുന്ന ഒരു വാതിൽ അടച്ചുപൂട്ടാൻ ശ്രമിക്കുന്നു. എന്നാൽ അതിനപ്പുറമുള്ള അത്ഭുതശക്തി വാതിൽപ്പലകകൾ തള്ളിത്തുറന്ന് അകത്തേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്നു. ആ ശക്തി മരണമായിരുന്നു.
“അകന്നു പാതിയിൽ പലകകൾ –
തള്ളിപ്പിടിയ്ക്കുന്നു ഞാൻ
വിറവെട്ടുന്ന കൈകളാൽ – […]
പടികടന്നകം
തണുപ്പായെത്തുന്നു
അത് –
മരിക്കുന്നു ഞാൻ –
ശ്വാസം പിടഞ്ഞ്
വെള്ളത്തിന്നടിയില്‍നിന്നുമങ്ങുയരെ
വെള്ളി വെളിച്ചത്തിന്‍ നേര്‍ക്ക് […]
ഉണരുന്നു ഞാന്‍ –” (വാതിൽ)
മരണമെന്നത് ജീവിതത്തിൻ്റെ അവസാനമല്ല, മറിച്ച് ഉണർവ്വാണെന്ന വലിയ ബോധ്യം ആന്ദ്രെയ്ക്ക് കൈവരുന്ന നിമിഷത്തെയാണ് കവി ഇവിടെ ചിത്രീകരിക്കുന്നത്.
ജി. ഹരികൃഷ്ണൻ്റെ കാവ്യം ടോൾസ്റ്റോയിയുടെ ഇതിഹാസത്തോട് നീതിപുലർത്തുമ്പോൾ തന്നെ അതിന് തനതായ ഒരു മലയാള ഭാവുകത്വം നൽകുന്നുണ്ട്. കുമാരനാശാൻ്റെ ‘വീണപൂവ്’, ചങ്ങമ്പുഴയുടെ ‘കാവ്യനർത്തകി’, നാരായണഗുരുവിൻ്റെ ‘ആത്മോപദേശശതകം’, എൻ. വി. കൃഷ്ണവാരിയരുടെ ‘ചെരാത്’ തുടങ്ങിയ മലയാള കവിതകളുടെ അന്തർലീനമായ സാന്നിധ്യവുമുണ്ട് ഈ കാവ്യത്തിൽ. ഭൗതികശാസ്ത്ര അധ്യാപകനായ ഹരികൃഷ്ണൻ, സമയത്തെയും പ്രകൃതിയെയും ശാസ്ത്രമളക്കും പോലെ, മനുഷ്യൻ്റെ ആത്മാവിനെ കവിത കൊണ്ടളക്കുകയാണ്. യുദ്ധങ്ങളുടെ സമകാലലോകത്ത് മനുഷ്യനിലേക്കുള്ള സമയദൂരങ്ങൾ അളന്നെടുക്കുകയും അതിനെ കവിത എന്നു വിളിക്കുകയുമായിവിടെ.
ചരിത്രത്തിൻ്റെ ഭീമാകാരമായ തിരശ്ശീലയ്ക്ക് മുന്നിൽ മനുഷ്യൻ്റെ നിസ്സാരതയെയും എന്നാൽ അവൻ്റെ ജീവകാരുണ്യത്തിൻ്റെ മഹത്വത്തെയും ഒരേസമയം പ്രഖ്യാപിക്കുന്ന കൃതിയാണ് ജി. ഹരികൃഷ്ണൻ്റെ ‘യുദ്ധവും സമാധാനവും ഒരു ചിന്താകാവ്യം’. ടോൾസ്റ്റോയിയുടെ വലിയ നോവലിനെ മലയാളത്തിൻ്റെ തനതായ ദാർശനിക സൗന്ദര്യത്തിലേക്ക് പരിവർത്തനം ചെയ്യുമ്പോൾ, അത് മലയാള കവിതയ്ക്ക് പുതിയ കാവ്യവഴികൾ നല്കുന്നു. ചരിത്രത്തിൻ്റെ മഹാധാരകളും വ്യക്തിമനസ്സിൻ്റെ ഏകാന്ത മുറിവുകളും ഇവിടെ മിന്നിമറയുന്നു. സൈനിക തന്ത്രങ്ങളോ അഹങ്കാരങ്ങളോ അല്ല, വയൽച്ചാലുകളിലെ മഞ്ഞപ്പൂക്കളുടെ സുഗന്ധവും കുട്ടികളുടെ പൊട്ടിച്ചിരിയും മാത്രമാണ് മനുഷ്യവംശത്തെ നിലനിർത്തുന്നത് എന്ന് ഈ കൃതി സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തുന്നു.
കവർ : ജ്യോതിസ് പരവൂർ
മലയാളം പ്രൊഫസർ, നെടുമങ്ങാട് ഗവ. കോളേജ്.
