മാർക്ക് ടുള്ളി: ഇന്ത്യയുടെ ശബ്‌ദം

ഇന്ത്യയുടെ ചിരകാല സുഹൃത്തും, നമ്മുടെ കാലത്തെ മഹാനായ ചരിത്രകാരന്മാരിൽ ഒരാളും, പതിറ്റാണ്ടുകളായി ഇന്ത്യയിലും ദക്ഷിണേഷ്യയിലും ബിബിസിയുടെ ശബ്ദവുമായിരുന്ന സർ മാർക്ക് ടള്ളി ജനുവരി 25ന് 90-ാം വയസ്സിൽ ഡൽഹിയിൽ വച്ച് അന്തരിച്ചു. നിരവധി തലമുറകളായി ഇന്ത്യയെക്കുറിച്ചുള്ള റിപ്പോർട്ടിംഗിന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പേര് പര്യായമായി മാറി. ബ്രിട്ടീഷ് ബ്രോഡ്കാസ്റ്റിംഗ് കോർപ്പറേഷനിൽ (ബിബിസി) ദീർഘകാല സേവനത്തിനിടയിൽ “ഇന്ത്യയുടെ ശബ്ദം” എന്ന് പരക്കെ അറിയപ്പെട്ടിരുന്ന ടുള്ളി, വെറുമൊരു ലേഖകൻ മാത്രമായിരുന്നില്ല – ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിന്റെ വിജയങ്ങളുടെയും ദുരന്തങ്ങളുടെയും രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെയും ദൈനംദിന ജീവിതത്തിന്റെയും ഒരു ചരിത്രകാരൻ കൂടിയായിരുന്നു.

കൊൽക്കത്തയിലെ ടോളിഗഞ്ചിൽ 1935 ഒക്ടോബർ 24 ന് ഒരു ഇംഗ്ലീഷ് കുടുംബത്തിലാണ് മാർക്ക് ടള്ളി ജനിച്ചത് . തന്റെ ഒൻപതാം വയസ്സിൽ, ടള്ളി തുടർവിദ്യാഭ്യാസത്തിനായി ബ്രിട്ടനിലെത്തി. മാൾബറോ കോളേജിലെ ട്വൈഫോർഡ് സ്കൂളിൽ അദ്ദേഹം വിദ്യാഭ്യാസം നേടി, പിന്നീട് കേംബ്രിഡ്ജിലെ ട്രിനിറ്റി ഹാളിൽ ചരിത്രവും ദൈവശാസ്ത്രവും പഠിച്ചു . ടള്ളി 1964 ൽ ബിബിസിയിൽ ചേർന്നു , താമസിയാതെ ഇന്ത്യയിലേക്ക് നിയമിതനായി – 1965 ൽ അദ്ദേഹം ബിബിസിയുടെ ഡൽഹി ബ്യൂറോയിൽ ജൂനിയർ അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റീവ് ഓഫീസറായി ഇന്ത്യയിലെ ഔദ്യോഗികജീവിതം തുടങ്ങി. എന്നാൽ അധികം വൈകാതെ അദ്ദേഹം റിപ്പോർട്ടിംഗിലേക്ക് മാറി. 1970 കളുടെ തുടക്കത്തിൽ അദ്ദേഹം ന്യൂഡൽഹിയിലെ ബിബിസി ബ്യൂറോ ചീഫ് ആയി . രണ്ട് പതിറ്റാണ്ടിലേറെ അദ്ദേഹം ആ പദവി വഹിച്ചിരുന്നു.

ആധുനിക ഇന്ത്യൻ, ദക്ഷിണേഷ്യൻ ചരിത്രത്തിലെ മിക്കവാറും എല്ലാ പ്രധാന സംഭവങ്ങളും ടള്ളി ആഗോള പ്രേക്ഷകർക്കായി പകർത്തി. അദ്ദേഹത്തിന്റെ റേഡിയോ ബുള്ളറ്റിനുകളും പിന്നീട് ടെലിവിഷൻ റിപ്പോർട്ടുകളും ചരിത്രത്തിന്റെ മുഖ്യധാരയെ മാത്രമല്ല, ഇന്ത്യൻ ജീവിതത്തിന്റെ സൂക്ഷ്മതയും ഘടനയും ജീവസുറ്റതാക്കി.

പ്രക്ഷുബ്ധമായ പതിറ്റാണ്ടുകൾ നീണ്ടുനിന്നതാണ് ടള്ളിയുടെ കരിയർ. ബംഗ്ലാദേശ് വിമോചന യുദ്ധം (1971), അടിയന്തരാവസ്ഥ (1975–77), ഓപ്പറേഷൻ ബ്ലൂ സ്റ്റാറും തുടർന്നുണ്ടായ ഇന്ദിരാഗാന്ധിയുടെ വധവും (1984), രാജീവ് ഗാന്ധിയുടെ വധവും (1991) ഇന്ത്യയിലുടനീളം വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന രാഷ്ട്രീയ സംഘർഷങ്ങളും, ഭോപ്പാൽ വാതക ദുരന്തം , സിഖ് വിരുദ്ധ അക്രമം, 1992 ലെ ബാബറി മസ്ജിദ് തകർക്കൽ പോലുള്ള വർഗീയ സംഘർഷങ്ങൾ, ഇവയെല്ലാം ടള്ളിയുടെ റിപ്പോർട്ടിങ്ങിലൂടെയാണ് ഇന്ത്യയ്ക്കും അപ്പുറമുള്ള ലോകം അറിഞ്ഞത്.

രാഷ്ട്രീയ റിപ്പോർട്ടിംഗിനപ്പുറം, ടള്ളി സാധാരണ ഇന്ത്യക്കാരുടെ – കർഷകർ, തീർത്ഥാടകർ, കലാകാരന്മാർ, ചിന്തകർ, ഗ്രാമീണർ – കഥകൾ ആഗോള റേഡിയോ പ്രേക്ഷകരിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു, തന്റെ പ്രക്ഷേപണങ്ങളിൽ പരിചിതവും അവ്യക്തവുമായ കാര്യങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുത്തി.

പല വിദേശ ലേഖകരിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി, അദ്ദേഹം ഹിന്ദി ഒഴുക്കോടെ പഠിച്ചു , ഉപരിപ്ലവമായ റിപ്പോർട്ടിംഗിനപ്പുറം ആധികാരിക ബന്ധങ്ങൾ കെട്ടിപ്പടുത്തു. ഇന്ത്യക്കാർ അദ്ദേഹത്തെ സ്നേഹപൂർവ്വം “ടള്ളി സാഹിബ്” എന്ന് വിളിച്ചു , കൂടാതെ ഇംഗ്ലീഷാണ് തനിക്ക് ഇഷ്ടമെന്ന് കരുതുന്ന ആളുകളെ അദ്ദേഹം പലപ്പോഴും സൗമ്യമായി ശാസിക്കുമായിരുന്നു – പകരം ഹിന്ദി ഇന്ത്യയിലെ തന്റെ ജീവിതത്തിലും പ്രവർത്തനത്തിലും കേന്ദ്രബിന്ദുവാണെന്ന് അദ്ദേഹം വാദിച്ചു. താഴെത്തട്ടിലുള്ള പ്രവർത്തകർ മുതൽ പ്രധാനമന്ത്രിമാർ, സിവിൽ സൊസൈറ്റി നേതാക്കൾ വരെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സുഹൃത്‌വലയത്തിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു. ഇന്ത്യ, പാകിസ്ഥാൻ, അഫ്ഗാനിസ്ഥാൻ തുടങ്ങി വിവിധ രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള നിരവധി മുതിർന്ന രാഷ്ട്രതന്ത്രജ്ഞരുമായി അദ്ദേഹം സംഭാഷണങ്ങൾ നടത്തി. സങ്കീർണ്ണമായ വ്യക്തിത്വങ്ങളെ ഒരിക്കലും കാരിക്കേച്ചറിലേക്ക് ചുരുക്കിയില്ല, എപ്പോഴും ശബ്ദത്തേക്കാൾ ആഴം തേടുന്ന, ആദരണീയവും എന്നാൽ അന്വേഷണാത്മകവുമായ ശൈലിക്ക് അദ്ദേഹം പേരുകേട്ടവനായിരുന്നു.

മാർക്ക് ടള്ളി ഒരു റിപ്പോർട്ടർ മാത്രമായിരുന്നില്ല, സമർത്ഥനായ ഒരു എഴുത്തുകാരൻ കൂടിയായിരുന്നു , ഇന്ത്യയുമായുള്ള തന്റെ ആഴത്തിലുള്ള ഇടപെടലുകൾ നിരവധി സ്വാധീനമുള്ള പുസ്തകങ്ങളാക്കി പരിവർത്തനം ചെയ്യപ്പെട്ടു. Amritsar: Mrs Gandhi’s Last Battle, No Full Stops in India, India in slow motion, Upcountry Tales: Once Upon A Time In The Heart Of India, എന്നിവ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായ കൃതികളിൽ ചിലതാണ്.

അദ്ദേഹത്തിന്റെ അസാധാരണ സംഭാവനകൾ മാനിച്ച് , മാർക്ക് ടുള്ളിക്ക് 2002-ൽ ബ്രിട്ടൻ നൈറ്റ് പദവി നൽകി ആദരിച്ചു. ഇന്ത്യ അദ്ദേഹത്തിന് പരമോന്നത സിവിലിയൻ അവാർഡുകളിലൊന്നായ പത്മഭൂഷൺ നൽകിയാണ് അദ്ദേഹത്തോടുള്ള ആദരവ് പ്രകടമാക്കിയത്.

1994-ൽ ബിബിസി വിട്ടതിനുശേഷവും അദ്ദേഹം ന്യൂഡൽഹിയിൽ തന്നെ തുടർന്നു, എഴുത്തും പ്രക്ഷേപണവും പ്രഭാഷണവും നടത്തി, ഇന്ത്യയ്ക്കും വിശാലമായ ലോകത്തിനും ഇടയിലുള്ള ഒരു പാലമായി പ്രവർത്തിച്ചു. പല ഇന്ത്യക്കാർക്കും അദ്ദേഹം ഒരു പ്രവാസി എന്നതിലുപരി – ഇന്ത്യയുടെ സങ്കീർണ്ണതകളുടെയും അത്ഭുതങ്ങളുടെയും ഒരു സുഹൃത്തും നിരീക്ഷകനും വ്യാഖ്യാതാവും കഥാകാരനുമായിരുന്നു.

പതിറ്റാണ്ടുകളായി ഇന്ത്യയുടെ സന്തോഷങ്ങളെയും പോരാട്ടങ്ങളെയും അഭിലാഷങ്ങളെയും കുറിച്ച് അദ്ദേഹം വിവരിക്കുന്നത് കേട്ടവരുടെ ഓർമ്മകളിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആഴമേറിയതും ഉള്കാഴ്ചയുള്ളതുമായ ശബ്ദം മായാതെ നിൽക്കും.

_{കവർ: ജ്യോതിസ് പരവൂർ}