ഫീച്ചർ

‘ഈശ്വരാ, ഒന്നുമറിയരുത്. ഉറങ്ങിയാൽ മതി. ജന്മത്തിൽ നിന്ന് ജന്മത്തിലേക്ക് തല ചായ്ക്കുക.’

ഒന്നും വായിക്കാനാവാതെ, ചെയ്യാനാവാതെ, anti-seisure മരുന്നിന്റെ രക്ഷയില്ലാത്ത ആലസ്യത്തിൽ നിരുന്മേഷനിമിഷങ്ങളും, നാഴികകളും നീങ്ങിനീങ്ങിപ്പോകുമ്പോൾ അയാൾ വീണ്ടും ഖസാക്ക് പകുത്തു വായിക്കുന്നു.

ഗുരുകാരണവന്മാരേ, അന്നത്തേതു പോലെ ഇന്നും മിന്നിച്ചേക്കണേ.

ഒരു താള്, രണ്ടു താള്, തീൻ താൾ … അതാ, ജീവിതം ധിനിധിനിക്കുന്നു.

അങ്ങനെ വീണ്ടും ആദിയിൽ നിന്ന് ആരംഭിക്കുന്നു:

‘കൂമൻകാവിൽ ബസ്സു ചെന്നു നിന്നപ്പോൾ ആ സ്ഥലം രവിക്ക് അപരിചിതമായി തോന്നിയില്ല …’

ഖസാക്കിന്റെ പുനർവായനകളും ‘നിശോക’ങ്ങളത്രെ. ഇതിഹാസത്തിൽ, നിഷേധങ്ങൾക്കുമപ്പുറത്ത്, മനുഷ്യജീവിതത്തിന്റെ അത്യഗാധതയിൽ നിന്ന്, ചുടുനീരുറവകൾ പൊട്ടിപ്പുറപ്പെടുന്നു. അതിനുമുകളിൽ കാരുണ്യത്തിന്റെയും സാന്ത്വനത്തിന്റെയും കുളിർനീര് ഒഴുകിപ്പരന്നു ശമനമാവുന്നു. തിരിച്ചറിവുകളുടെ മഹാഖേദത്തിൽ ഇടതുപക്ഷത്തെ കാരണവന്മാർ, ഖസാക്കിന്റെ ഇതിഹാസകാരന് തസ്രാക്കിലെ സർപ്പശിലകളിലും ഒറ്റപ്പനച്ചുവടുകളിലും ‘തെറ്റു’വെയ്ക്കുന്നു. അയാളുടെ ജന്മദിനവും ശ്രാദ്ധവും തസ്രാക്കിലെ സ്മരണാലയത്തിൽ സമുചിതമായി കൊണ്ടാടുന്നു. വിജയൻ അവരിൽ പ്രസാദിക്കുന്നുണ്ടാകണം, അയാളിൽ കന്മഷമേതുമില്ല. തസ്രാക്കിൽ പനകൾ ചെത്തുകാരന് വീണ്ടും ചാഞ്ഞു കൊടുക്കാൻ തുടങ്ങിയിട്ടുണ്ടാകും.

പണ്ടൊരു പ്രീഡിഗ്രിപ്പയ്യൻ മറ്റൊരു ദേശത്തെ മാർക്സിനോട് പരിഭ്രാന്തനായത് ഓർക്കുന്നു: ഗുരോ, ആ ഇതിഹാസം ഇഷ്ടപ്പെട്ടു പോയല്ലോ , ഞാനിനി എന്തു ചെയ്യും?

സാരോല്യ സഖാവേ, Left-Wing Communism പോലെ ഇതൊരു Infantile Disorder, ബാലാരിഷ്ടത, ആണ്. രതിയുടെ കൗമാരമൃഗതൃഷ്ണകൾ. പല്ലുമുളയ്ക്കുന്ന ഉണ്ണിക്കുട്ടന്റെ കൗതൂഹലം. കാലക്രമത്തിൽ അതില്ലെന്നാകും.

ഗുരു മൊഴിഞ്ഞു.

പക്ഷെ ഇതിഹാസം കാലത്തെയും ഗുരുവചനങ്ങളെയും അതിജീവിച്ചു.

കൊച്ചുമകനെ കുട്ടാപ്പുനരീന്ന് വിളിച്ചു കൊഞ്ചിച്ച അയാൾ വർഷങ്ങൾക്കു ശേഷം ഒരു നിയോഗം പോലെ തസ്രാക്കിനരികെ കുടിവെച്ചു പാർത്തു. തസ്രാക്കിലെ റാവുത്തർമാർ സൈക്കിളിൽ അയാളുടെ കോളനിയിൽ ചേറൻമീനും കണ്ണൻമീനും, മലമ്പുഴയിലെ തിലോപ്പിയയും രോഹുവും എത്തിച്ചു. അയാൾക്ക് മുങ്ങാങ്കോഴിയുടെ സങ്കടപ്പാട്ട് ഓർക്കാതിരിക്കാനായില്ല, പിറകിൽ മെല്ലെ അടഞ്ഞ ജലത്തിന്റെ ചില്ലുവാതിലുകളും. ആബിദ കൂമൻകാവിൽ നിന്ന് എങ്ങു പോയിരിക്കും?

ഇടയ്ക്കിടെ അയാൾ, കൊടുമ്പ്ആൽത്തറ വഴി, ഓലശ്ശേരിവഴിയിൽ നിന്നു തിരിഞ്ഞ്, വഴിനീളെയുള്ള വെള്ളക്കൊറ്റികൾ വിളഞ്ഞ പാടങ്ങളും തസ്രാക്കുകാർ മുങ്ങാങ്കുഴിയിടുന്ന നീരാട്ടുകുളങ്ങളും കടന്ന് ‘സായിപ്പും മദാമ്മയും’ എന്ന് അയാൾ കുട്ടിക്കാലത്ത് വിളിച്ചിരുന്ന പൂക്കൾ കുലകുലയായി വിരിഞ്ഞു നിൽക്കുന്ന പാൽച്ചറം പൊടിയുന്ന എരുക്കുകൾ അതിരിട്ട, തൃത്താവു മണക്കുന്ന, ഖസാക്കിന്റെ വഴികളറിഞ്ഞു. അസംഖ്യം കളപ്പുരകളും ശിവരാമന്നായരുടെ ഞാറ്റുപുരയും അരയന്നങ്ങൾ നീന്തുന്ന, പുതുക്കിപ്പണിത, പായലിന്റെ മരതകപ്പച്ച വിരിച്ച അറബിക്കുളവും, അള്ളാപ്പിച്ചമൊല്ലാക്കയുടെ പള്ളിയും ഒക്കെ കണ്ടുനടന്നു.

അറീല്ലേന്നാ, നല്ല കാരിയം, നൊമ്മടെ (കാള)വണ്ടീലായിര്ന്നല്ലോ മൂപ്പര് ടൗണിൽ പുഗ്ഗാറ് ന്ന് അഭിമാനം കൊള്ളുന്ന കഥാപാത്രങ്ങളെ കണ്ടു. മൂന്നോ നാലോ മൈമുനകൾ, ഒട്ടേറെ കുഞ്ഞാമിനകൾ, മാധവേട്ടന്മാർ, പരലോകം കണ്ടു തിരിച്ചു വന്ന ചാത്തന്മാർ. ആരും അപ്പുക്കിളിയാണെന്ന് അവകാശപ്പെട്ടില്ല.

സ്മാരകമന്ദിരത്തിൽ കാന്റീൻ നടത്തുന്ന കുടുംബശ്രീകൾ കൂട്ടംകൂടണ്ണ്ട്. ഒരുവൾ ആരാഞ്ഞു:

ന്താ മേഷേ ഇപ്പൊ ഇദുവഷി കാണാറില്ലാലോ.

തലയ്ക്ക് നല്ല സുകൂല്യായിര്ന്ന്.

മെര്ന്ന്ണ്ടോ?

ഓ.

അദ്മതി.

ചരൈവേതി, ചരൈവേതി …

ഭൂപരിഷ്ക്കരണം ചെറുജന്മിമാരാക്കിയ ചില പുത്തൻവിരുദ്ധന്മാരല്ലാതെ, നേഷണൽ ബൂർഷ്വാസീന്ന് പറയാൻ മാത്രം ഇന്നും ഇവിടെയാരും ഇല്ല. എങ്കിലും പൊടിമണ്ണിനു മുകളിൽ ഒരു ചെങ്കൊടി ഉയർന്നു പാറുന്നുണ്ട്. ആങ്കളോ – അമേരിക്കൻ ചൊരണ്ടൽ നസിക്കട്ടെ എന്നത് പുതിയ മുദ്രാവാക്യങ്ങൾക്ക് വഴിമാറി എന്നു മാത്രം. തസ്രാക്കിന്റെ ചെമ്മൺപാതകൾ ടാറിട്ടുറപ്പിച്ചു. ചെളിവെള്ളക്കെട്ടുകളിൽ കോൺക്രീറ്റ് വീണു. ഖസാക്കിൽ വികസനത്തിന്റെ വെള്ളകീറുന്നു.

എ്ന്താണ്ടിയച്ച്യേ, നൊമ്മടെ പാർട്ടീന്റെ ഒരൂറ്റവോ !

ഒരു കൊറവും വര്ത്തല്ലേ ന്റെ പോതിയേ.

ഇപ്പോഴും ഖസാക്കിന്റെ വെളിമ്പുറങ്ങളിൽ നിന്ന് പല്ലികളുടെ പിതാമഹന്മാർ pterodactyls പറന്നുയരുന്നുണ്ട്. ഖസാക്കിന്റെ സുഖദമായ ഇളവെയിൽ കാഞ്ഞ് തുമ്പികൾ അലയുന്നുണ്ട്. അരയാലിലകളിൽ, പനമ്പട്ടകളിൽ ഇപ്പോഴും കാറ്റ് പതിഞ്ഞു വീശുന്നുണ്ട്. ഖസാക്കിന്റെ സാന്ധ്യവിഹായസ്സിലൂടെ എണ്ണമറ്റ പനന്തത്തകളുടെ ധനുസ്സുകൾ പറന്നകലുന്നുണ്ട്. എല്ലാറ്റിനുമപ്പുറത്ത് നമ്മടെ ജീവിതോക്കെ എന്തൊരു ജീവിതാ ന്ന് ള്ള തസ്രാക്കുകാരന്റെ നെടുവീർപ്പുകൾ ഇപ്പോഴും ഉയരുന്നുണ്ട്.

ഇന്ന് ആരിന്റെ മണ്ടീലാണ് മെളകരയ്ക്കാന്ന് നെനച്ച് നടക്കാതെടാ, ഇബിലീസിന്റെ വഴിയേ പോഹാതെടാ എന്നാണ് ഇതിഹാസം പാടുന്നത്. എന്തായാലും അവസാനം, തീട്ടോം മൂത്രോം, കൊറെ ഗുരുവായൂരപ്പാ വിളീം, അത്രേയുള്ളു, ഈ മനുഷ്യൻ എന്നുപറയുന്ന ജീവി വെറും ഒരു പാവാണമ്മേ (അമ്മയും മക്കളും എന്ന വിജയന്റെ അതിഗംഭീരമായ ചരിത്രഗാഥ) എന്ന് സിദ്ധാർത്ഥൻ പറഞ്ഞതിൽ നാം എത്തിച്ചേരും.

ഒരു അനുബന്ധപരിദേവനം

സത്യത്തിൽ, ഇതിഹാസത്തിന്റെ മുപ്പത്തിയഞ്ചാം താൾ ഉണർത്തിയ ഒരു ചെറു കൗതുകത്തിലാണ് ഈ കുറിപ്പ് എഴുതിപ്പോകുന്നത്. കൂമൻകാവു വഴി മലമ്പുഴച്ചാലു വെട്ടി ചാൽവെള്ളത്തിന് ഭാരതപ്പുഴ മുറിച്ചു കടക്കാൻ ഒരു കുഴൽപ്പാലം പണിഞ്ഞതും കുട്ടികൾ അതുവഴി കേലന്റെ സ്കൂളിൽ ചേർന്നു പഠിച്ചതും വിജയൻ എഴുതിയിരിക്കുന്നു. നൂറുപറ കണ്ടം വാങ്ങാനാവും വിധം കേലന്റെ വിദ്യാഭ്യാസക്കച്ചവടം തെഴുത്തതും, എന്ത് പട്പ്പാണ്ടാ ഈ കൊമ്പാളന്റെ ഷ്ക്കോളില് എന്ന് ശിവരാമൻനായര് ഈർഷ്യ കൊണ്ടതും. വിജയൻ പറയുന്ന കുട്ടികൾ കാടാങ്കോട്ടു നിന്നും കരിങ്കരപ്പുള്ളിയിൽ നിന്നും കാക്കത്തറയിൽ നിന്നുമെല്ലാം സ്കൂളിലേക്ക് എത്തിയവരായിരിക്കും. എന്റെ വീട്ടിൽ നിന്ന് മൂന്നു മിനിട്ടു നടന്നാൽ എത്തുന്ന മലമ്പുഴ അക്വഡക്റ്റ് ആയിരിക്കണം ഇതിഹാസത്തിലെ ആ കുഴൽപ്പാലം. നിളയുടെ ഒരു കൈവഴിയുടെ കുറുകെയുള്ള ആ കുഴൽപ്പാലത്തിനു സമാന്തരമായി പോകുന്ന, ലണ്ടനിലെ ഒരു പാലത്തിന്റെ മാതൃകയിൽ 1941ൽ പണി കഴിപ്പിച്ച ( ഇതിന് പാഠഭേദങ്ങളുണ്ട് ) ബ്രിട്ടീഷ് പാലത്തിലേക്ക് സന്ദർശകർ ധാരാളമായി എത്തുന്നു. പാലത്തിലെ വീക്ഷണഇടങ്ങളിൽ നിന്നാൽ ചേതോഹരമായ കാഴ്ച്ചകൾ. വശങ്ങളിൽ പൂവിരിഞ്ഞു നിൽക്കുന്ന വാകകളുടെ ഹരിതവിതാനത്തിനു താഴെ തെളിനീരിലിറങ്ങാം. ഖസാക്കിലേക്കു നീളുന്ന ഒറ്റവണ്ടിപ്പാതയുടെ അരികുകളിൽ നിരനിരയായി നിൽക്കുന്ന ആരിവേപ്പുകൾ പാലക്കാടൻകാറ്റിലിളകുന്നു. സന്ദർശകർക്ക് വേണ്ടി കുറച്ച് ഇരിപ്പിടങ്ങൾ പാലത്തിനു സമീപം സജ്ജമാക്കിയിരുന്നെങ്കിൽ നന്നായിരുന്നു എന്നു തോന്നാറുണ്ട്. അസ്തമയം ഇളംചൂടുതൊടുവിക്കുന്ന കന്മഞ്ചങ്ങളിൽ (വിജയന്റെ ‘പാറകൾ’ എന്ന ക്ലാസിക് കഥ ) പുതിയ കുട്ടികൾ സല്ലപിക്കട്ടെ. ഷോഡയും നന്നാറി സർബ്ബത്തും ഇളനീരുമെല്ലാം പാരുന്ന ഒരു കുടുംബശ്രീ മാടക്കടയുമാകാം ഇവിടെ. പുതുതായി ടാറിട്ട പാതയുടെ ഇരുവശങ്ങളുടേയും കൂർപ്പു കുറച്ച് അത് മെല്ലെ കനാലരുകിലേക്ക് ലയിക്കും പോലെ ആക്കണം. കുറെ കൈവരികളും കൂടി വേണം പാതയോരത്ത്. കുഞ്ഞുങ്ങൾ വീഴരുത്. നേരം ഇരുളുമ്പോൾ കുറേക്കൂടി വിദ്യുത്ദീപങ്ങൾ വേണം, പാലത്തിലും പരിസരത്തും പ്രഭ ചൊരിഞ്ഞ്, സന്ദർശകർക്ക് ഇരുട്ടു ഭയക്കാതെ കുറച്ചുനേരം കൂടി ഇവിടെ തങ്ങാൻ. അവർ തിടുക്കപ്പെടരുതെല്ലൊ. (ഇപ്പോൾ പാലത്തിനു ഒരു കാൽക്കിലോമീറ്റർ അകലെ പാതവിളക്കുകൾ അവസാനിക്കുകയാണ്). കുറച്ചു നല്ല പൂച്ചെടികൾ നിറഞ്ഞ താഴ്ത്തട്ടുകളും നന്നായിരിക്കും. ഒരു നല്ല ആർക്കിടെക്റ്റിന്റെ കരസ്പർശവും കൂടിയുണ്ടായാൽ, ഇപ്പോൾ തന്നെ നവദമ്പതികൾ ഫോട്ടോ ഷൂട്ടിനെത്തുകയും ധാരാളം ചലച്ചിത്രങ്ങൾ ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്ന ഇവിടം ഇനിയും ഇരമ്പും.

ബ്രിട്ടീഷ് പാലത്തിൽ നിന്ന് ഒരു വിളിപ്പാടകലെ മാത്രം താമസിക്കുന്ന തദ്ദേശസ്വയംഭരണ വകുപ്പുമന്ത്രി ശ്രീ. എം ബി രാജേഷ്, മലമ്പുഴയുടെ എം എൽ എ പ്രഭാകരേട്ടൻ, ജില്ലാ പഞ്ചായത്ത് പ്രസിഡണ്ട് ശ്രീമതി ബിനുമോൾ, വാർഡു മെമ്പർ കൂടിയായ പഞ്ചായത്തു പ്രസിഡണ്ട് ശ്രീ ധനരാജ് എന്നിവരുടെയെല്ലാം ശ്രദ്ധ ഇതിൽ പതിയുമെന്നു കരുതട്ടെ.

I was born in a jungle. Trees whispered to the sky, rivers carried secrets, and silence spoke louder than drums.

That was before I became a god.

Before they wrapped me in chains. Before the uncle with a potbelly in a floral print shirt took a selfie in front of me and captioned it, “With the legend himself. #Blessed #GodsOwnCountry”

I don’t remember much about the day they stole me, except for the sound of my mother roaring until her voice cracked.

That’s the thing about humans. They love breaking things.

They took me away, tied my legs, hit me when I didn’t move, and starved me when I didn’t listen. When I finally stopped trying to run, they patted my head and said, “He’s so obedient now.”

That’s what they call obedience. Forgetting what freedom tastes like.

They gave me a new name, something grand, something fit for an elephant who carried their gods through the streets.

I had a better name once, but it belonged to the wind. And the wind does not speak here.
Now I belong to them.

Humans love gods. But more than that, they love proving they were near one.

Every festival, thousands of them come to see me. They see the gold on my forehead. They see the silk draped over my back. They see an Instagram story opportunity.

“Bro, move a little, let me get the elephant in the frame,” one man says to another, adjusting his galaxy phone.

Another uncle, chewing paan, nudges my leg and grins. “turn this side a little, da.”

Ah yes, of course. Let me adjust my pose while my legs are shackled, my skin burns under the sun, and a man stands on my back holding a fire torch for ambience.

Then there’s the classic couple photo. The wife smiles. The husband points at me.

Once, a kid stared at me for a long time. I thought maybe he understood. Then he turned to his mother and said, “amma, can we take an elephant ride?” Of course. A moving god is more fun than a standing one.

The man they call my pappan smells like old sweat and regret.
And on festival nights, he smells like arrack too.

“Obey me,” he slurs, the iron hook in his hand digging into my skin. “You are divine, understand?”

Ah yes, divinity. That’s why I sleep in chains.

He sways, trying to climb onto my back. It takes three men to push him up. He settles himself, clears his throat, and raises his arms.

The crowd roars.

I try not to roll my eyes.

It was bound to happen.

Maybe it was the firecrackers too close to my ears.
Maybe it was the weight of another god on my back.
Maybe it was the uncle in the floral print shirt trying to take one more selfie with his hand awkwardly on my trunk.
Maybe it was the pappan’s breath too close, whispering, “Move, or I’ll teach you.”

I had moved my whole life.

So I stopped.

The drums hesitated. The uncle’s phone froze mid-selfie.

The pappan cursed and raised the iron hook.

I raised my trunk.

A small gesture, really. A shake of the head. A step back.

But it was enough.

The pappan slipped. The hook fell. Chaos followed.

Humans scatter beautifully when they’re afraid.

One minute they call you divine.
The next, you’re a rogue elephant.

“Mad elephant on a rampage,” someone yells.

The uncle in the floral shirt doesn’t forget his priorities. He takes one last blurry video before running.

Meanwhile, I walk. Not rampage.

The temple gates are wide open. The streets lead somewhere. Somewhere that smells like earth. Like rain. Like home.

Behind me, the pappan groans, rolling in the dirt, his divine authority shattered.

I step over the golden ornaments that once made me a god.

I do not look back.

The jungle is far.

Maybe I will not reach. Maybe they will find me. Chain me again. Beat me harder.

Maybe they will say I betrayed them. That I was ungrateful.

But let me ask them this.

What kind of god wears chains?
What kind of god is beaten into silence?
What kind of god stands still while drunk men command him to move?

Not anymore.

Tonight, the sky is wide again.

And if there are gods up there, I hope they are watching.

_{Cover: Jyothis Paravoor}

പതിനഞ്ച് വര്‍ങ്ങള്‍ക്കെങ്കിലും മുമ്പ് ഒരു ദിവസം എന്റെ വീടിനടുത്തുള്ള ബസ്റ്റോപ്പില്‍ ബസ് കാത്ത് നില്‍ക്കുമ്പോള്‍ മുന്നിലുണ്ടായിരുന്ന വാഴത്തോട്ടത്തില്‍ ഞാന്‍ ഒരു നോക്കുകുത്തി കണ്ടു. ഞെട്ടിപ്പിക്കുന്ന വിധം അതിന് എന്നോട് സാമ്യമുള്ളതായി എനിക്ക് തോന്നി. ഞാന്‍ വീണ്ടും നോക്കി. ഞാന്‍ ധരിച്ചിരുന്ന അതേ ഇളം നീല ഷര്‍ട്ടും കറുത്ത പാന്റുമാണ് അത് ധരിച്ചിരുന്നത്. അതിന് തലയുണ്ടായിരുന്നില്ല. അത് നിശ്ചലമായിരുന്നു. അതിന് ചുറ്റുമുള്ള ലോകം ചലിച്ചുകൊണ്ടേയിരുന്നിരുന്നു. വ്യക്തിജീവിതത്തിലെ ഏറ്റവും ഉള്‍വലിഞ്ഞ ആ കാലഘട്ടത്തില്‍ ആ നോക്കുകുത്തി നിശ്ചലവും ഏകാന്തവുമായി എന്നെ പ്രതിനിധാനം ചെയ്യുന്നതുപോലെ എനിക്ക് തോന്നി. എനിക്കിത് ആരോടും പറയാന്‍ കഴിയുമായിരുന്നില്ല. പിറ്റേന്ന് അതിരാവിലെ ഞാന്‍ വാഴത്തോട്ടത്തിലെത്തി. ആകെ ചെയ്യാനുള്ളത് കുറച്ച് ഫോട്ടോകളെടുക്കുക എന്നത് മാത്രമായിരുന്നു. നോക്കിയും ഫോട്ടോകളെടുത്തും ഞാന്‍ മണിക്കൂറുകള്‍ ചിലവഴിച്ചു. ഫോട്ടോയെടുപ്പിന്റെ സാങ്കേതികവും സൗന്ദര്യപരവുമായ കാര്യങ്ങളെക്കുറിച്ച് ഞാനപ്പോള്‍ ചിന്തിച്ചിരുന്നതേയില്ല. ഒരേ നോക്കുകുത്തിയുടെ പലവിധ ഫോട്ടോകള്‍ തോന്നും വിധം പകര്‍ത്തിക്കൊണ്ടിരുന്നു. നോക്കുകുത്തിയുമായി ഞാന്‍ ഏര്‍പ്പെട്ട നിശ്ശബ്ദമായ സംഭാഷണം പോലെയായിരുന്നു അത്.

രണ്ടാഴ്ചക്കുള്ളില്‍ വീടിനടുത്തുള്ള ഒഴിഞ്ഞ ഒരു വഴിയിലൂടെ ബൈക്കില്‍ യാത്ര ചെയ്യുമ്പോള്‍ മറ്റൊരു നോക്കുകുത്തിയെ കണ്ടു. ആ നോക്കുകുത്തി അന്തര്‍മുഖനായ ഒരു മനുഷ്യനെപ്പോലെ തല താഴ്ത്തി നില്‍ക്കുകയായിരുന്നു. അത് മഴക്കാറുള്ള ഒരു വൈകുന്നേരമായിരുന്നു. സൂര്യന്‍ അസ്തമിച്ചിട്ടില്ലായിരുന്നു. മേഘങ്ങള്‍ക്കു കീഴെ തലകുനിച്ചുനിന്ന ആ നോക്കുകുത്തി, മഴമേഘങ്ങള്‍ക്കു കീഴെ ഉള്‍വലിഞ്ഞ മനസ്സുമായിരുന്ന എന്റെ കുട്ടിക്കാലത്തെ ഓര്‍മ്മിപ്പിച്ചു.

എന്നാല്‍, ഒരു നോക്കുകുത്തിയുടെ മുന്നില്‍ ഷോക്കടിച്ചതുപോലെ ഞാന്‍ നിന്നത് മറ്റൊരിടത്താണ്. അയല്‍ ജില്ലയായ മലപ്പുറത്തെ കൊളത്തൂരിലേക്ക് ഒരു നാടകം കാണാന്‍ പോവുകയായിരുന്നു ഞാന്‍. റോഡരികില്‍ കണ്ട പോത്തിന്‍ തലയുള്ള പര്‍ദ്ദ ധരിച്ച സ്ത്രീരൂപം ബഹുവിധാനുഭവങ്ങളിലേക്ക് എന്നെ എടുത്തെറിഞ്ഞു. ക്യാമറയുമായി നോക്കുകുത്തികളെ പിന്‍തുടരാന്‍ അന്ന് തീരുമാനിച്ചു. യാത്ര ചെയ്യുന്നിടത്തെല്ലാം നോക്കുകുത്തി തിരഞ്ഞു. അതിനുവേണ്ടി യാത്രകള്‍ ചെയ്തു. ബൈബിളില്‍ ജെറമിയയുടെ പുസ്തകത്തില്‍ യഹൂദേതരരുടെ വിഗ്രഹങ്ങളെ വെള്ളരിപ്പാടത്തെ നോക്കുകുത്തികളോട് ഉപമിച്ചത് വായിച്ചു.

ഉള്‍വലിഞ്ഞ കാലഘട്ടങ്ങളില്‍ നോക്കുകുത്തി അനുഭവിപ്പിച്ച സാമ്യബന്ധങ്ങളില്‍ നിന്നാരംഭിച്ച ഈ കലാപദ്ധതി ആദ്യഘട്ടത്തില്‍ ഡോക്യുമെന്ററി തലത്തിലും പിന്നീട് സങ്കല്പന തലത്തിലും വികസിച്ചു. ഈ കലാപദ്ധതി നോക്കുകുത്തിയെ ലോകത്തെ ഏറ്റവും പ്രാചീനമായ പ്രതിഷ്ഠാപനകലയായി സമീപിക്കുകയും സൂക്ഷ്മമായി രേഖപ്പെടുത്തുകയും സങ്കല്പനത്തിലൂടെ ആവിഷ്‌കരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. 2010 മുതല്‍ കേരളം, തമിഴ്‌നാട്, കര്‍ണ്ണാടകം, ആന്ധ്രപ്രദേശ് എന്നീ ദക്ഷിണേന്ത്യന്‍ സംസ്ഥാനങ്ങളിലെ കൃഷിയിടങ്ങള്‍ ഈ പ്രോജക്ടിന്റെ പരിധിയില്‍ ഉള്‍പ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.

നിശ്ചലവും ഏകാന്തവും ധ്യാനാത്മകവുമായി പ്രകൃതിയും ജീവിതവും പ്രതിഫലിപ്പിച്ചുകൊണ്ടേയിരിക്കുന്നു നോക്കുകുത്തികള്‍. ഉര്‍വ്വരത, സംഗീതം, ധ്യാനാത്മകത തുടങ്ങി പ്രകൃതിയുടെ ആത്മാംശങ്ങളോരോന്നും അവ ധ്വനിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്. അത് കവിതയാവുന്നു. അത് ചിലപ്പോള്‍ ജൈവപ്രകൃതിയെ ആഘോഷിക്കുന്നു. മറ്റുചിലപ്പോള്‍ അഗാധമായ നിരാശയോ അതിരറ്റ പ്രതീക്ഷയോ ആത്മബന്ധമോ ആവിഷ്‌കരിക്കുന്നു. നിന്ന നിലത്തുനിന്ന് ദേശം, ഭാഷ, വേഷം, ജീവിതരീതികള്‍, പ്രതികരണങ്ങള്‍, ഭാവനകള്‍, എന്നിവയെ അവ രേഖപ്പെുടുത്തുകയും ആഖ്യാനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു. ചിലപ്പോഴെങ്കിലും അത് മനുഷ്യനെ നോക്കുകുത്തിയാക്കുന്നു.

_{കവർ: ജ്യോതിസ് പരവൂർ}

ഉത്തരാർദ്ധം

വാർത്ത, സെപ്റ്റംബർ 30, 2024 : ‘മഹാരാഷ്ട്രയിലെ ഖൈർലഞ്ജി കൂട്ടക്കുരുതിക്ക് വിധേയരായ ഭായിലാൽ ബോട്ട്മാംഗെ കുടുംബത്തിന്റെ കുടിൽ ദളിത് നീതിയുടെ സ്മാരകം ആക്കി നിലനിർത്തണം,’ വഞ്ചിത് ബഹുജൻ അഘാഡി പ്രസിഡണ്ട് ഡോ പ്രകാശ് അംബേദ്ക്കർ. ഭരണഘടനാശിൽപ്പിയായ ഡോ ഭീം റാവു അംബേദ്ക്കറുടെ ചെറുമകൻ.

സ്വതന്ത്ര ഇന്ത്യ കണ്ട ഏറ്റവും നീചമായ ജാതി അരുംകൊലകളിൽ ഒന്നായിരുന്നു മഹാരാഷ്ട്രയിലെ നാസിക്കിന് അടുത്തുള്ള ഭണ്ഡാര ജില്ലയിലെ ഖൈർലഞ്ജിയിൽ 2006 സെപ്റ്റംബർ 29 നു നടന്നത്.

പൂർവ്വാർദ്ധം

ഖൈർലഞ്ജി കൂട്ടക്കുരുതി കഥാരൂപത്തിൽ പറയാനൊരു ശ്രമം

ഖൈർലഞ്ജി ഗ്രാമത്തിലെ ഒരേയൊരു ‘മെഹർ’ കുടുംബമായിരുന്നു അവരുടേത്. അവർ എന്നാൽ ചിമൻലാൽ, സുചേത, രാകേഷ്, സനേഷ്, പ്രിയ എന്നീ അഞ്ചു പേർ.

മറാത്തി സ്‌കൂളിലെ നാലാം ക്ലാസ്സ് വിദ്യാഭ്യാസമേ ചിമൻ ലാലിന് ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളു. പക്ഷേ ഭാര്യ സുചേത കൂടുതൽ പഠിച്ചിരുന്നു. സ്വാഭാവികമായും അവരായിരുന്നു കുടുംബത്തിനു വേണ്ടി തീരുമാനങ്ങൾ എടുത്തിരുന്നത്. സുചേത ഡോ അംബേദ്ക്കറിന്റെ അനുയായി ആയിരുന്നു, അദ്ദേഹവും മെഹർ ജാതിക്കാരൻ ആയിരുന്നല്ലോ. അദ്ദേഹത്തെ പോലെ തന്നെ ആ കുടുംബവും ജാതിവേർതിരിവിന്റെ രൂക്ഷതയിൽ നിന്നു രക്ഷപ്പെടാൻ ബുദ്ധമതം സ്വീകരിച്ചിരുന്നു.

അന്നൊരുനാൾ കോളേജിൽ നിന്ന് മടങ്ങിവന്ന പ്രിയ, അമ്മേ എന്നൊരു നിലവിളിയോടെ സുചേതയെ കെട്ടിപ്പിടിച്ചുു.

കൃഷിയിടത്തിൽ വച്ചു ബീഡി തെറുക്കുകയായിരുന്നു സുചേത. കരച്ചിൽ കേട്ട് അവിടെ പണി ചെയ്തുകൊണ്ടിരുന്ന ചിമൻലാലും മകൻ രതീഷും കൂടി ഓടിയെത്തി.

‘എനിക്കിനി പഠിക്കണ്ട, മതിയായി.’ അവൾ കെഞ്ചി.

റോഡിൽ വച്ച് കുറേപ്പേർ അവളുടെ പിന്നാലെ വന്നു, അമ്മയെ ചീത്ത വിളിച്ചു. ഈ ഗ്രാമം വിട്ടു പൊയ്‌ക്കോണം, ഇവിടെ മെഹർജാതിക്കാർ വേണ്ട, എന്നു പിടിച്ചു നിർത്തി താക്കീതു ചെയ്തു. ദിവസവും ഇങ്ങനെ എന്തെങ്കിലും ഒന്നുണ്ടാകും.

‘ഇല്ല, നീ ഇനിയും പഠിക്കാൻ പോകും, നമ്മൾ ഇവിടം വിട്ടു പോവുകയുമില്ല, ‘ സുചേത ഉറച്ച ശബ്ദത്തിൽ പ്രഖ്യാപിച്ചു.

‘ബേട്ടി, ഈ അഞ്ചേക്കർ പാടമാണ് നമ്മുടെ ജീവിതമാർഗ്ഗം. ഞാൻ ജനിക്കുംമുമ്പേ നിങ്ങളുടെ ദാദായും ദാദിയും ഇവിടെ താമസമാക്കിയതാണ്. അന്ന് ധാരാളം മെഹറുകൾ ഇവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു. സവർണ്ണർ എല്ലാവരേയും വിരട്ടി ഒഴിപ്പിച്ച് അവരുടെ ഭൂമി സ്വന്തമാക്കിയതാണ്. അങ്ങനെയാണ് ഇപ്പോൾ ഇവിടെ നമ്മൾ മാത്രം ബാക്കിയായത്.’

‘മെഹർ അല്ലെങ്കിലും ഇവിടെ വന്ന് എപ്പോഴും വഴക്കുണ്ടാക്കുന്ന അപ്പുറത്തെ മാമൻമാർ കുനാബി, കുലാർ ജാതിക്കാരല്ലേ? അതിന്റേം അപ്പുറത്തെ മാമൻ ഗോണ്ട് അല്ലേ? അവരെല്ലാം നമ്മളെ പോലെ അവർണ്ണർ തന്നെയല്ലേ? ‘ അതുവരെ എല്ലാം കേട്ടുകൊണ്ടിരുന്ന ഡ്രിഗ്രി ആദ്യ വർഷക്കാരൻ രതീഷാണ് അതു ചോദിച്ചത്.

‘മെഹറുകളെ ഓടിക്കാനായി മാത്രം സവർണ്ണർ അവരെ പറഞ്ഞു തിരിച്ചു ഒപ്പം കൂട്ടിയിരിക്കയാണ്. പാവങ്ങളാണ്, ചിന്തിക്കില്ല, മെഹറുകളുടെ ഊഴം കഴിഞ്ഞാൽ ഇവർ തങ്ങൾക്കു നേരേ തിരിയും എന്നു ബോധം വേണ്ടേ? ‘ സുചേത പറഞ്ഞു മനസ്സിലാക്കാൻ ശ്രമിച്ചു.

‘ബാബ ഇന്നാൾ സ്ഥലം അളപ്പിച്ചതല്ലേ, അതും പോരാതെ 10 അടി വഴിയും കൊടുത്തില്ലേ, എന്നിട്ടും പ്രശ്‌നങ്ങൾ തീരുന്നില്ലല്ലോ,’ പ്രിയ വിലപിച്ചു.

‘ഭൂമി നമ്മുടേതാണെങ്കിൽ രേഖകളും ഉണ്ടാകും എന്ന് രമ പറഞ്ഞല്ലോ, അവളുടെ ബാബാ പറഞ്ഞതാണ്. നമുക്കു രേഖകൾ ഉണ്ടോ?’ പ്രിയ വീണ്ടും ചോദിച്ചു.

ചിമൻലാലും സുചേതയും മുഖത്തോടു മുഖം നോക്കി.

‘ഇല്ല, മകളേ, പഞ്ചായത്ത് രേഖകളിൽ നിന്ന് അവർ എന്നോ നമ്മുടേത് നീക്കം ചെയ്തു. വർഷാവർഷം കരം അടയ്ക്കാൻ പോകും, അവർ വാങ്ങിക്കില്ല. അന്ന് അളപ്പിച്ച് ഇട്ട സർവ്വേക്കല്ലുകൾ അപ്പുറത്തെ മാമൻമാർ പിഴുതു മാറ്റിയതാണ്.’ ചിമൻലാൽ ദൈന്യമായി പറഞ്ഞു.

‘നമുക്കു വേറേ എങ്ങോട്ടെങ്കിലും പോകാം മായീ, പേടിയാകുന്നു,’ സുചേതയെ കെട്ടിപ്പിടിച്ച് രണ്ടാമത്തെ മകൻ സനേഷ് കരഞ്ഞു. അവന് കാഴ്ച്ചശക്തി കുറഞ്ഞു വരുന്ന രോഗമുണ്ടായിരുന്നു.

‘നാളെ മായി പൊലീസിൽ പരാതി കൊടുക്കാം, കരയല്ലേ, ‘ സുചേത അവനെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു.

‘മായിയെ വഴിയിൽ തടഞ്ഞു നിർത്തി സാരി വലിച്ചു കീറിയതല്ലേ, അതിനു പരാതി കൊടുത്തതല്ലേ, എന്നിട്ടോ, ‘ പ്രിയ ചോദിച്ചു.

‘നമുക്ക് ആരുമില്ല, പൊലീസും നിയമവും ഒന്നും.’ പ്രിയയുടെ നിസ്സഹായത അവരുടെ ധർമ്മസങ്കടമായി മാറി.

മക്കളുടെ ഭയം അസ്ഥാനത്തല്ല എന്ന് അവർക്കറിയാം. ഇന്നും ഇന്നലെയും തുടങ്ങിയതല്ല ഉപദ്രവങ്ങളും സാമൂഹ്യ ഭ്രഷ്ടും. പക്ഷേ എങ്ങോട്ട് ഒളിച്ചോടാനാണ്? അവർണ്ണരെ മനുഷ്യരായി കണക്കാക്കുന്ന ഇടം എവിടെയുണ്ട്? അവരുടെ ദുഃഖം അണപൊട്ടിയൊഴുകി.

സാമൂഹിക ഭ്രഷ്ട് ഭീകരമായിരുന്നു, കൃഷിയിടത്തിൽ ജോലി ചെയ്യാൻ ആരും വരുമായിരുന്നില്ല. ഗ്രാമക്കിണറിൽ നിന്ന് വെള്ളം കോരാൻ അനുവദിച്ചിരുന്നില്ല. കൃഷിയിടത്തേക്ക് കനാലിൽ നിന്നു വെള്ളം എടുക്കുന്നതിനു പോലും വിലക്ക് ഉണ്ടായിരുന്നു. പക്ഷേ അഭിമാനിനിയായ സുചേത തോറ്റു കൊടുക്കില്ല എന്നു തീരുമാനിച്ചു. അവർ അഞ്ചുപേരും കൂടി കൃഷി നടത്തി. ഇടസമയത്ത് ബീഡി തെറുത്തു. ചുരുക്കത്തിൽ ഒരു സ്വയം സഹായ കൂട്ടായ്മയായി ചിമൻലാൽ കുടുംബം ജീവിച്ചുവന്നു. സമൂഹം സൃഷ്ടിച്ച വിലക്കുകൾ മൂലം ഉണ്ടായ അവരുടെ നിവൃത്തികേട്.

അക്കുറി അവരുടെ പാടത്തായിരുന്നു ഗ്രാമത്തിലെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ വിളവ്. ഗ്രാമക്കാർക്ക് അസൂയ മുഴുത്തു. അതു പോരാതെ ഇത്രയും കഷ്ടപ്പെടുത്തിയിട്ടും അതെല്ലാം അതിജീവിച്ച്, അവരുടെ ജീവിതം മുട്ടില്ലാതെ മുന്നോട്ടു പോകയും ചെയ്യുന്നു! കടം ചോദിക്കലില്ല, തങ്ങളുടെ സഹായം ചോദിക്കുന്നില്ല, കുട്ടികളെ വിദ്യാഭ്യാസം ചെയ്യിക്കുന്നു. ഒരു മെഹർ കുടുംബം, തങ്ങളെ കൂസാതെ അങ്ങനെയങ്ങു സുഖിക്കാനോ? അസൂയയുടെ പെരുംവിളയാട്ടം!

ഗ്രാമത്തിൽ അവർക്കുള്ള ഭ്രഷ്ട് അറിയാവുന്നതിനാൽ ചിമൻലാലിന്റെ ബന്ധു പന്നാലാൽ അടുത്തുള്ള ദുശാല ഗ്രാമത്തിൽ നിന്ന് ഇടയ്ക്കിടെ വരുമായിരുന്നു. അന്നൊരു ദിവസം പന്നാലാൽ ഇവരെ കാണാൻ വന്നിട്ട് മടങ്ങവേ, സവർണ്ണക്കൂട്ടം അയാളെ ക്രൂരമായി ആക്രമിച്ചു, തല്ലിച്ചതച്ചു, മൃതപ്രായമാക്കി. കേസ് കോടതിയിലെത്തിയപ്പോൾ സുചേതയും മകൾ പ്രിയയും ദൃക്‌സാക്ഷികളായി മൊഴി കൊടുത്തു. അക്രമികൾക്കു ശിക്ഷ കിട്ടി. പക്ഷേ അധികം വൈകാതെ അവർ പുറത്തു വന്നു. ജയിലിൽ നിന്നു പുറത്തിറങ്ങിയതും അവർ ലാത്തികളുമായി പന്നാലാലിനെ അന്വേഷിച്ച് പോയി. പക്ഷേ അയാൾ അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.

സർപാഞ്ചും ഉപസർപാഞ്ചും സ്ഥലം എംഎൽഎയും എംപിയും അടക്കം ഗ്രാമസഭ ചേർന്നു. ചമൻലാൽ കുടുംബത്തിനെ മര്യാദ പഠിപ്പിക്കാൻ തീരുമാനമെടുത്തു.

കാലങ്ങളായുള്ള വെറുപ്പിനും അസൂയയ്ക്കും കൈയ്യും കാലും വച്ചു. സെപ്റ്റംബർ 29 നു വൈകുന്നേരം അഞ്ചു മണി ആയപ്പോഴേയക്കും ഗ്രാമത്തിലെ ആളുകൾ മുഴുവനും ട്രാക്ടറുകളുമായി അവരുടെ പാടത്തേക്ക് ഇരച്ചെത്തി. തങ്ങളുടെ കന്നുകാലികളെ, കൊയ്യാറായി നിൽക്കുന്ന പാടത്തേക്ക് അഴിച്ചുവിട്ടു. അവരും ഇറങ്ങി.

കണ്ടു സഹിയാതെ ഇറങ്ങിപ്പോകൂ എന്ന് അലറിക്കൊണ്ട് സുചേത അവർക്കു കുറുകെ നിന്നു.

ആഹാ, മെഹറുകൾക്ക് ഇത്ര അഹങ്കാരമോ എന്ന് അലറിക്കൊണ്ട് ആൾക്കൂട്ടം സുചേതയെ പിടിച്ചു കെട്ടി, അവരുടെ വസ്ത്രം ഉരിഞ്ഞു, സ്ത്രീകൾ അവളുടെ മുഖത്തു തുപ്പി. ചീത്ത വാക്കുകൾ വിളിച്ചു. രതീഷിനോടും സനേഷിനോടും അവരുടെ അമ്മയേയും അനുജത്തിയേയും റേപ്പു ചെയ്യാൻ പുരുഷക്കൂട്ടം ആജ്ഞാപിച്ചു. കൂട്ടാക്കാത്തപ്പോൾ അവരുടെ ലൈംഗികാവയവങ്ങള്‍ ഛേദിച്ചു. അവരുടെ ഹൃദയഭേദകമായ നിലവിളി അവിടെയെങ്ങും മാറ്റൊലിക്കൊണ്ടു. പക്ഷേ ചെവിയില്ലാത്ത ആൾക്കൂട്ടത്തിനുണ്ടോ അലിവ്! അരുതേ അരുതേ എന്ന സുചേതയുടെ ദൈന്യമായ നിലവിളി ബധിരകർണ്ണങ്ങളിലാണ് പതിച്ചത്. കണ്ണും മൂക്കുമില്ലാത്ത ആൾക്കൂട്ടത്തിൽ നിന്ന് എവിടെ അവൻ എന്ന അലർച്ച കേട്ടതും ചിമൻലാൽ പൊന്തക്കാട്ടിനുള്ളിൽ പതുങ്ങിയിരുന്നു. ഇല്ലെങ്കിൽ അയാളോട് മകളെ റേപ്പ് ചെയ്യാൻ ആവശ്യപ്പെടുമായിരുന്നു.

പൊലീസുകാർ ഇതൊന്നും അറിയാത്തതല്ല, ഓ വെറും മെഹറുകൾക്കു വേണ്ടി സമയം കളയുന്നതെന്തിന്? അവർ മുറുക്കിയും തുപ്പിയും പറഞ്ഞു രസിച്ചും കണ്ടു രസിച്ചും അവിടവിടെ നിലകൊണ്ടു.

ശത്രുവിനെ മുട്ടുകുത്തിച്ചെന്ന മട്ടിലുള്ള വിജയഭേരിയോടെ നഗ്നരാക്കിയ സുചേതയേയും കുട്ടികളേയും തെരുവിലൂടെ വലിച്ചിഴച്ചു കവലയില്‍ കൊണ്ടുപോയി. ഗ്രാമം മുഴുവൻ സാക്ഷികളായിരുന്നു. തിരികെ കൊണ്ടുവന്ന് സുചേതയേയും മകളേയും കൂട്ട ബലാൽസംഗം ചെയ്തു. പിന്നെ തല്ലിച്ചതച്ച് കൊന്നു കളഞ്ഞു. സുചേതയുടെ തല പൊട്ടി തലയോടു പുറത്തു വന്നു. എന്നിട്ട് മൃതദേഹങ്ങൾ അടുത്തുള്ള കായലിൽ മുക്കിത്താഴ്ത്തി.

സംഭവം പുറത്തറിഞ്ഞു, ദളിത് സംഘടനകൾ രംഗത്തെത്തി. അവർക്കു വേണ്ടി വാദിക്കാൻ, ഖൈർലഞ്ജി ആക്ഷൻ കമ്മിറ്റി രൂപീകരിച്ച, അഡ്വക്കേറ്റ് മുകുന്ദ് ഹാജരായി. ആദ്യം കേസെടുക്കാൻ പൊലീസ് വിസമ്മതിച്ചു. പന്നാലാലും സുചേതയും ആയുള്ള അവിഹിതബന്ധത്തിനെതിരെ ഗ്രാമക്കാരുടെ എതിർപ്പായിരുന്നു അത്, ജാതിക്കൊല ആയിരുന്നില്ല എന്നു ഭാഷ്യമുണ്ടാക്കി. വിലപ്പോയില്ല. ചിമൻലാൽ, സ്ത്രീകളടക്കം 70-80 പേരുടെ പേരു പറഞ്ഞിരുന്നു. നിവൃത്തികെട്ട് കേസെടുത്തു. കേസ് ഇന്നും ഒന്നുമായിട്ടില്ലെന്നു മാത്രം!

മൃതദേഹങ്ങൾ ഉന്തുവണ്ടിയിൽ കയറ്റി കനാലിൽ എറിഞ്ഞ ഡ്രൈവറും സഹായിയും, സർപാഞ്ചും ഉപസർപാഞ്ചും, അടക്കം പലരും ഇന്നും നിർഭയരായി നടക്കുന്നുണ്ട്. എംഎൽഎയും എംപിയും ഗ്രാമസഭയിൽ പങ്കെടുത്തുവെന്നത് നിഷേധിച്ചു.

‘മുഴുവൻ ഗ്രാമവും ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു സർ, മുഴുവൻ ഗ്രാമവും,’ നവംബറിൽ ചില സംഘടനകളുടെ ആഭിമുഖ്യത്തിൽ നാഗ്പൂർ വച്ച് ചിമൻലാൽ നടത്തിയ പത്രസമ്മേളനത്തിൽ വെളിപ്പെടുത്തിയതാണ് അത്. പല ബിജെപി നേതാക്കളുടെ പേരിനൊപ്പം അയാൾ എൻസിപി നേതാവ് നാനാ പഞ്ച്ബുധേയുടെ പേരും പറഞ്ഞിരുന്നു.

ചിമൻലാൽ, സിപിഎം പോളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗമായ ബൃന്ദാ കാരാട്ടിനെ കാണാൻ പോയി. അപകടം മണത്ത മുഖ്യമന്ത്രി വിലാസ്‌റാവു ദേശ്മുഖ് അന്നു തന്നെ ചിമൻലാലിനെ കാണാനായി ഗ്രാമത്തിലെത്തി, നഷ്ടപരിഹാരത്തുകയും ജോലിയും വച്ചു നീട്ടി. പക്ഷേ ചമൻലാൽ അതു നിരസിച്ചു.

ആന്റി ക്ലൈമാക്‌സ്

കാലം മുന്നോട്ടു പോയി.

ബിജെപിയും എൻസിപിയും ചിമൻലാലിനെ നിരന്തരം സമീപിച്ചു കൊണ്ടിരുന്നു. അവസാനം അയാളുടെ വായടപ്പിക്കുന്നതിൽ എൻസിപി വിജയിച്ചു. പിന്നീട് എൻസിപി നേതാവ് നാനാ പഞ്ച്ബുധേയുടെ പേരു പറയുന്നത് അയാൾ നിർത്തിയെന്നു മാത്രമല്ല, അവർ നീട്ടിയ പണവും ജോലിയും സ്വീകരിക്കയും ചെയ്തു! എൻസിപിയുടെ ബ്ലോക്ക് ലെവൽ പഞ്ചായത്ത് മെമ്പർ ആയ ദിലീപ് ഉകേയ് യുടെ കൂടെ താമസവും തുടങ്ങി! അങ്ങനെ ഭാര്യയേയും മൂന്നു മക്കളേയും അപമാനിച്ചു ദാരുണമായി കൊലപ്പെടുത്തിയ കേസിൽ അയാൾ പ്രലോഭനങ്ങൾക്കു വശംവദനായി കൂറുമാറിയ സാക്ഷിയായി!

പിന്നീട് 2017 ജനുവരിയിൽ, 62 ആം വയസ്സിൽ ചിമൻലാൽ ഹൃദ്രോഗം മൂലം മരണപ്പെട്ടു. അതോടെ നാടിനെ നടുക്കിയ ഒരു കൂട്ടക്കുരുതിയുടെ കേസ് കാലഹരണപ്പെട്ടു.

<sub>അവലംബം:
1. ഡോ അംബേദ്ക്കർ എഴുതിയ Annihilation of caste എന്ന പുസ്തകത്തിന് അരുന്ധതീ റോയ് യുടെ The Dr and the Saint എന്ന ആമുഖം.
2. Navayana.org യിലെ ആനന്ദ് തെൽത്തുംബേയുടെ ബുക്കിലുള്ള ഭായിലാൽ ബോട്ട്മാംഗേയുടെ പത്രസമ്മേളനം.</sub>

_{കുറിപ്പ്: സുരേഖ ബോട്ട്മാംഗെ, ഭർത്താവ് ഭായിലാൽ ബോട്ട്മാംഗെ, മക്കൾ റോഷൻ, സുധീർ, പ്രിയങ്ക, ഭായിലാലിന്റെ ബന്ധു സിദ്ധാർത്ഥ്, അഡ്വ മിലിന്ദ് ഫുൽസെലെ എന്നിവരുടെ പേരുകൾ മാറ്റിയിട്ടുണ്ട്.}

_{കവർ: ജ്യോതിസ് പരവൂർ}